‘Ik wil een herstelbaarheidsindex lanceren’

België heeft een voorsprong in de circulaire economie. En ons land moet die drijvende kracht behouden, aldus Marie Christine Marghem, federaal minister van Energie, Leefmilieu en Duurzame Ontwikkeling. In 2016 stelde ze samen met minister van Economie Kris Peeters 21 maatregelen voor om de overgang naar de circulaire economie te steunen. Het gevolg? Meer lokale tewerkstelling en meer koopkracht voor gezinnen.

Wat stelt de circulaire economie vandaag voor in België?

‘Het gaat snel. Ons land had al een voorsprong in recyclage en afvalverwerking. Heel veel mensen zijn bezig met circulaire economie zonder dat ze dat zelf beseffen. Er bestaan al jaren veel lokale initiatieven om verspilling tegen te gaan, herstelling en hergebruik te ondersteunen, enzovoort. Het is mijn taak om initiatieven te zoeken, krachten te bundelen, een kader te leveren en de beweging aan te moedigen door, samen met alle spelers, daadkrachtig op te treden.’

We kiezen voor overlegen charters. Maar als we niet genoeg vooruitgang maken, grijpen we naar bindende wetgeving.

Marie Christine Marghem, minister van Duurzame Ontwikkeling

‘Voor wie van cijfers houdt: in 2016 bleek uit een studie van consultant PwC dat de circulaire economie in België tegen 2030 in de chemische, auto-, machines en uitrustings- en voedingsindustrie 11.000 jobs kan creëren.Voor de hele Belgische economie kan het 40.000 tot 100.000 arbeidsplaatsen opleveren.Op wereldvlak kan de circulaire economie 12.000 miljard dollar bedragen.’

Welke concrete initiatieven hebben volgens u de grootste impact?

‘Ik kan ze niet allemaal opsommen, want ik heb honderden mensen, ondernemingen en vzw’s ontmoet. Dat waren bijvoorbeeld landbouwers die geen pesticides gebruiken. Of stadsboerderijen waar buurtbewoners groenten telen en die met elkaar uitwisselen of verkopen, de zaden met elkaar delen, enzovoort. In Doornik bezocht ik een afvalvrije kruidenierszaak: alles wordt er in bulk verkocht, de tandpasta zit bijvoorbeeld op stokjes, en de klanten brengen hun tassen zelf mee.’

‘En ook bedrijven werken en denken mee. In januari sloten we een sectorakkoord met de vertegenwoordigers van cosmeticaproducenten. Zij zullen geen plastic microkorrels meer gebruiken in reinigingsproducten, zoals peelings. Dat akkoord gaat een stuk verder dan verbodsbepalingen die alleen betrekking hebben op nieuwe producten. Het is een akkoord dat kan evolueren, geen wettelijk keurslijf. We willen good practices ondersteunen, en iets in beweging zetten waarbij de best presterende bedrijven de andere beïnvloeden.’

Maar volstaan charters en niet-bindende engagementen, nu de oceanen verstikken in plastic?

‘Wij kiezen voor overleg, contracten en charters. Maar als we onvoldoende vooruitgang maken, moeten we grijpen naar bindende wetgeving.’

‘De volgende fase is het bepalen van criteria rond herstelbaarheid. Daarvoor reken ik op het Belgisch voorzitterschap van de Benelux dat in januari van start ging. Er is een studie aan de gang, waarvan we de resultaten verwachten tegen juni. Ook de Europese Unie wacht daarop. Want zij wil de ‘Ecodesign-richtlijn’ van 2009 herzien.’

De circulaire economie kan België 100.000 arbeidsplaatsen opleveren.

Marie Christine Marghem, minister van Duurzame Ontwikkeling

‘Mijn doelstelling? Een herstelbaarheidsindex naar het voorbeeld van de energie-efficiëntie-index op huishoudtoestellen. In één oogopslag ziet de consument of zijn koelkast een triple A score heeft, en dus energiezuinig is. Door het aankoopgedrag van de burgers gaat de industrie moeite doen om het ecodesign te benaderen. En dat vind ik erg belangrijk.’

Kunt u dat concept beschrijven?

‘Volgens het systeem van de Ladder van Lansink moet je alle geproduceerde goederen, hun bestanddelen en de materialen zo lang mogelijk in omloop houden. Dus moet je al in het ontwerpstadium de vraag te stellen wat er moet gebeuren met het product aan het eind van zijn leven. Het antwoord op die vraag is ook bepalend voor beslissingen in het productieproces.’

‘Nieuw afval vermijden, dat is volgens de Ladder van Lansink het ideaal. Maar als preventie niet lukt, dan moet het product hergebruikt of gerecycleerd worden. Compostering of erger nog verbranding en storting, moet je zoveel mogelijk vermijden.’

‘De meest ambitieuze merken hebben ingezien dat ze er zelf alle belang bij hebben om die weg in te slaan. Zij begrijpen in welke richting de wereld evolueert. En ze passen zich aan aan de nieuwe verwachtingen van de consumenten.’


Regionale partners voor duurzame ondernemers

OVAM in Vlaanderen

Via een webloket stelt de Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij (OVAM) tientallen digitale toepassingen ter beschikking om Vlaamse bedrijven duurzamer te maken. Daarnaast vertelt de eco-efficiëntiescan hoe bedrijven hun eco-efficiëntie kunnen verhogen: via ingrepen die tegelijk milieuwinst (zoals minder energie) én bedrijfswinst (minder kosten) opleveren.

Vlaanderen-circulair.be is een inspiratiebron voor de circulaire economie, waarbij OVAM ondernemers, middenveldorganisaties en lokale overheden samenbrengt en actief begeleidt. Organisatoren van evenementen, markten en festivals kunnen een GroeneVENTscan uitvoeren voor hun duurzaamheidsmaatregelen rond afval, energie, catering, ruimtegebruik, mobiliteit en materialengebruik. Via Ecolizer kunnen bedrijven snel en eenvoudig de milieu-impact van hun producten berekenen.

Leefmilieu Brussel

Met het label Ecodynamische Onderneming beloont Leefmilieu Brussel bedrijven, verenigingen en instellingen die stappen ondernemen om hun impact op het leefmilieu te verkleinen. Het valoriseert milieu-initiatieven in onder meer afvalbeheer en -preventie, rationeel energiegebruik en mobiliteitsbeheer bij werknemers. Daarover organiseert Leefmilieu Brussel ook infosessies.

Via circulareconomy.brussels wil Leefmilieu Brussel bedrijven aanzetten om meer grondstoffen te recupereren en te hergebruiken. Daartoe keurde de regering het Gewestelijk Programma voor Circulaire Economie (GPCE) goed. Daarnaast werkt Leefmilieu Brussel mee aan projecten die op technisch en managementvlak milieubewuste innovaties voor Brusselse actoren bedenken. Duurzame ontwikkeling opnemen in de bedrijfsstrategie levert kmo’s een economisch en maatschappelijk voordeel op.

OWD in Wallonië

Het Offıce Wallon des Déchets (OWD) verschaft ondernemingen informatie en begeleiding om het EU Ecolabel aan te vragen. Consumenten weten dat producten met zo’n label beter zijn voor het milieu, zonder aan kwaliteit in te boeten. Alle producten en diensten zijn door onafhankelijke instanties gecontroleerd op het naleven van strenge milieucriteria en krijgen een label met een bloem erop.

12/03/2018