‘Europa moet grip krijgen op de pizzabodem’

Met het initiatief Responsible Data Science willen we geld en aandacht verzamelen voor positieve, technologische dataoplossingen. Want zoals je vervuilend verkeer niet bestrijdt door te stoppen met rijden, maar door schonere technologie – zo willen wij consumenten beschermen tegen datavervuiling. Door ‘groene data’ te promoten. Groene data slaan op vier gebieden Fairness, Accuracy, Confidentiality en Transparency of kortweg FACT.

Overvleugeld door de VS

Kijk naar de huidige situatie op internet. Spotify is het enige Europese bedrijf dat data van enige waarde of omvang genereert. Google, Facebook: het zijn allemaal Amerikaanse bedrijven. Ook oosterse overheden – China op kop – zijn veel actiever om een stuk van die koek te pakken te krijgen. Maar wat doet Europa tegen de Amerikaanse dominantie? Weinig. Europa lijkt te accepteren dat het overvleugeld wordt door Amerikaanse bedrijven.

Ik vergelijk datagedreven oplossingen wel eens met een pizza. En dan kun je zeggen dat Europa zich bezighoudt met de pizza toppings: een projectje in healthcare, een ander projectje in smart, … Maar telkens gaan we ervan uit dat de pizzabodem wel uit de VS zal komen. Gevolg? Weinig tot geen controle over de basis.

JE MOET DE MACHT VAN FACEBOOK EN GOOGLE NIET BETEUGELEN DOOR WETGEVING.

Wil van der Aalst

In de top tien van meest geciteerde ICT-wetenschappers, een lijst die Google automatisch update, staan uitsluitend Amerikaanse onderzoekers. Amerikanen zijn niet slimmer dan Europeanen. Maar ze werken wel in een klimaat dat beter wordt ondersteund. Hier wordt te weinig en verkeerd geïnvesteerd. Bovendien zijn we een open samenleving. Zodra ergens een idee opborrelt dat significant kan worden, is het voor Amerikaanse bedrijven erg makkelijk om dat bedrijfje over te nemen. We moeten een ecosysteem creëren dat voor doorbraken kan zorgen. Denk aan Larry Page and Sergey Brin, de oprichters van Google, die promotieonderzoek op Stanford deden toen ze hun bedrijf begonnen. Daarom moeten we een onderzoekklimaat hebben, waarin goeie ideeën genoeg geld kunnen verzamelen om te groeien, en niet meteen overgenomen worden.

Overheid als beschermer

Want wat is het gevaar? We worden een soort toppingeconomie. We zoeken niches op en zijn te weinig bezig met de basis. De oplossing ligt niet in slappe wetgeving. Europa wil burgers beschermen. Maar als de overheid die actieve rol van beschermer wil opnemen, moet ze vat krijgen op de pizzabodem, en niet alleen op de toppings.

Alles gaat vandaag zo snel: het is onmogelijk om dingen te reguleren met een wet – ze holt voortdurend achter de feiten aan. Je moet, net zoals in het verkeer, niet de mobiliteit tegenhouden, wel de vervuiling. In de wet is die scheiding niet altijd duidelijk. Ze doet niet nadenken over positieve technologische oplossingen.

Beleidsmakers weten onvoldoende wat de mogelijkheden zijn. Terwijl we net investeringen nodig hebben, op infrastructuurniveau, om bedrijven te creëren die kunnen meespelen. Je moet de macht van Facebook en Google niet beteugelen door wetgeving. Maar door alternatieven te zoeken, en die moeten van nieuwe bedrijven komen.

Wil van der Aalst,

Hoogleraar Technische Universiteit Eindhoven

Wil van der Aalst
20/12/2017