De hefboom naar meer levenskwaliteit

Ondanks 25 jaar internationaal klimaatbeleid, blijft de CO2-uitstoot stijgen.Energietransitie is nog te veel een zijproject van een groeiverhaal zonder grenzen, vindt professor Johan Albrecht. Niet alleen moeten onze klimaatinspanningen radicaal versnellen.Ook moeten we investeren in slimme groei, die maximale levenskwaliteit biedt.‘En gelukkig kan niemand tegen levenskwaliteit zijn.’

Tegen 2050 zal de wereldeconomie verdubbelen, en dat heeft een grote impact op de wereldwijde kapitaalbasis. Zo zijn er naar schatting 800 miljoen extra wooneenheden nodig tegen 2050. Die zullen niet allemaal klimaatneutraal zijn. En intussen blijft een groot aandeel van de huidige inefficiënte woningen in gebruik.

Het aantal gemotoriseerde voertuigen steeg tussen 2005 en 2015 wereldwijd met 390 miljoen eenheden. Vandaag zijn er ongeveer 1,35 miljard voertuigen in gebruik, waarvan 99,99 procent gebruik maakt van een conventionele verbrandingsmotor. Tegen 2030 kan het voertuigenpark toenemen met nog eens 300 miljoen  voornamelijk fossiele  eenheden.

Tussen 2006 en 2017 steeg het aantal vliegtuigen voor commercieel transport met 30 procent. En de groeiverwachtingen zijn rooskleurig, want de luchtvaartindustrie mikt op een jaarlijkse groei van minimaal 4 tot 5 procent, met dank aan de nieuwe Aziatische middenklasse. De vliegtuigen die tussen 2020 en 2040 op de markt en in de lucht komen, zullen hoofdzakelijk fossiele brandstoffen gebruiken. En dat geldt ook voor een groot deel van de schepen, vrachtwagens, bulldozers of graafmachines die overmorgen gebouwd worden.

De stijging van de wereldwijde vraag naar elektriciteit wordt deels gevolgd door een toename van de fossiele capaciteit. Ook in enkele Oost-Europese landen worden nieuwe steenkoolcentrales bijgebouwd. Turkije zou zelfs de ambitie hebben om er tien bij te bouwen. Hierdoor ontstaan andermaal lock-ins met gevolgen tot 2050.

Dus ja, we investeren in de energietransitie, maar ook in de expansie van het fossiele systeem. Het gevolg is bekend: het internationale klimaatbeleid bestaat 25 jaar, maar ondertussen steeg de CO2-uitstoot met ongeveer 60 procent.

Vervuiling veroorzaakt bijna zoveel voortijdige overlijdens als kanker.

Johan Albrecht, UGent en Itinera Institute

Ook de mens krijgt het zwaar te verduren. Vervuiling veroorzaakt jaarlijks ongeveer 9 miljoen voortijdige overlijdens. Met dank aan onze verouderde infrastructuur. Ter vergelijking: volgens de Wereldgezondheidsorganisatie overlijden jaarlijks 9,6 miljoen mensen aan kanker.

Deze evoluties zijn het gevolg van economische groei zonder aandacht voor levenskwaliteit en ecologische beperkingen. De energietransitie bleef te lang een zijproject naast het groeiverhaal zonder grenzen. Intussen mort de bevolking over de slechte luchtkwaliteit, de congestie en de verouderde infrastructuur van onze steden.

Slimme groei streeft naar een infrastructuur die de maximale levenskwaliteit kan bieden. Hoe we onze steden transformeren en heruitvinden als hefboom naar levenskwaliteit, dat is veel belangrijker dan het aandeel elektrische voertuigen tegen 2030.

En er zijn veel lowtech-oplossingen. In Kopenhagen gebeurt 62 procent van de woon-werkverplaatsingen in de binnenstad met de fiets. Dankzij de aantrekkelijke infrastructuur kozen veel inwoners vrijwillig voor de eenvoudige fiets. Met een positieve impact op congestie, grondstoffenbeslag en het prangende tekort aan beweging voor de meeste pendelaars. In een dergelijk omgeving hebben investeringen in hernieuwbare energie en slimme elektrische mobiliteit veel meer impact dan die in een almaar uitdeinend fossiel systeem.

De groei van de wereldbevolking maakt het noodzakelijk om steden radicaal te transformeren. Steden met de beste levenskwaliteit worden de creatieve hubs van de toekomst en zullen floreren. Iedereen kan zonnepanelen of ledverlichting kopen, maar om steden te transformeren moeten beleidsmakers op vele knoppen tegelijkertijd drukken. Gelukkig kan niemand tegen levenskwaliteit zijn.

Johan Albrecht,
UGent en Itinera Institute

01/01/2019