Ontsnap aan de fossiele zeepbel

Volledig afstappen van fossiele brandstoffen betekent niet het einde van de industrialisering. Integendeel, het leidt tot een volgende fase in de modernisering van onze industrie. Als we niet snel fossiele brandstoffen achter ons laten, riskeren we alle kuststeden te verliezen, een woestijn te maken van het Middellandse Zeegebied, ecosystemen in elkaar te laten stuiken. Het gevolg? Oorlogen om voedsel en water en tientallen miljoenen klimaatvluchtelingen.

Mark Carney, de gouverneur van de Britse centrale bank, waarschuwde drie jaar geleden al voor de financiële risico’s voor beleggers als we gewoon blijven investeren in de fossiele economie. Want het leeuwendeel van onze olie-, gas- en kolenreserves wordt onbruikbaar. Om onze klimaatdoelstellingen te halen, kunnen er geen nieuwe steenkoolmijnen, gas- en olievelden worden ontgonnen. En van wat nu al in gebruik is, kan minder dan een derde worden vermarkt.

Als we geen fossiele brandstoffen meer kunnen ontginnen, zijn die ook niet meer veel waard. Het verschil tussen de waardering en de reële waarde van activa leidt dan tot een zeepbel. En die springt zodra de winst van de fossiele industrie niet langer als betrouwbaar wordt beschouwd.

Door te investeren in zogenoemde high-carbon-, high-risk- en high-costprojecten, is het risico op kapitaalvernietiging en gestrande activa reëel en overal aanwezig. Denk aan pijpleidingen, raffinaderijen en boorplatformen of aan activa zoals bedrijfsvoertuigen, en fossiele verwarmingsinstallaties. Het kapitaal dat daarbij wordt vernietigd zou nochtans heel nuttig zijn om de energietransitie te financieren én een aantrekkelijke meerwaarde te realiseren.

Disruptieve transformaties zijn vaak bepalend voor onze vooruitgang en gevestigde spelers halen het zelden van de uitdagers. Zo zijn er vandaag niet meer veel mensen die voor hun job foto’s ontwikkelen, schrijfmachines verkopen of paardenmest in steden opruimen. Wendbare, visionaire bedrijven en regio’s zijn volop de weg van decarbonisatie ingeslagen. In China rijdt 30 procent van alle bussen elektrisch en daar komen er ieder jaar 100.000 bij. Kopenhagen heeft nu meer fiets- dan autoverkeer. En in Manhattan zijn er meer Tesla-laadpunten dan benzinestations.

Ambitieuze decarbonisatie zorgt nog decennialang voor jobs die je niet zomaar kunt outsourcen of vervangen door robots. Het zou tussen nu en 2030 ten minste 26 biljoen dollar aan economische voordelen opleveren. Maar we kunnen het fossiele tijdperk niet afsluiten zonder ambitieus overheidsbeleid. Transformaties op die schaal en met die snelheid hebben een sterke, aanjagende rol van de overheid nodig. De Klimaatzaak wil hier iets aan doen met de grootste Belgische rechtszaak ooit. Al meer dan 40.000 Belgen eisen een krachtdadiger klimaatbeleid van hun overheid.

In Nederland heeft het gewerkt: Rutte III legt de klimaatdoelstellingen vast in een bindende klimaatwet: tegen 2030 moet de CO2-uitstoot met bijna de helft omlaag ten opzichte van 1990. Dat is meer dan wat Europa vraagt en ligt bijna in lijn met de wetenschappelijke doelstellingen.

Serge de Gheldere
Futureproofed

Serge de Gheldere
02/01/2019